Кисәтү! Мәктәптә көч куллану куркынычын ничек белергә һәм вакытында кирәкле чараларны күрергә
Массакүләм үтерүләр идеологиясенә җәлеп ителгән йөзнең үзенчәлекле моделе ("колумбайн", "скулшутинг") «Колумбайн» хәрәкәтенең идеологиясе белем бирү учреждениеләрендә массакүләм үтерүләрне аклауны яки тормышка ашырырга омтылуны күздә тота. 2022 елның 2 февралендә Россия Федерациясе Югары суды тарафыннан әлеге хәрәкәт террористик дип танылды һәм аның эшчәнлеге Россия территориясендә тыелды.
Яшүсмернең «скулшутинг» ясавы яки әзерләве еш кына «буллинг» (эзәрлекләү, мыскыл итү) нәтиҗәсе булып тора, ул уку коллективында укучыга психологик яки физик йогынты ясау. «Буллинг» ның түбәндәге төрләрен аерып күрсәтәләр: вербаль (мыскыллау, цензурасыз сөйләм, имеш-мимешләр тарату), физик (кыйнау, этеп җибәрү, милекне бозу), социаль (аңлы рәвештә социумнан, төркемнән чыгару, сөрелү хисләрен формалаштыру) һәм кибербуллинг ( социаль челтәрләрдә мыскыллау һәм кимсетүләр алып бару).
«Буллинг» бер зат белән дә, яшьтәшләр төркеме белән дә башкарылырга мөмкин. Моның сәбәбе булып яшүсмернең тышкы физик үзенчәлекләре, гаиләнең аз керемле булуы, матди байлыкның булмавы, начар өлгереш һәм коллектив эчендә багланышлар урнаштыруның катлаулылыгы, гаилә эчендәге низаглар чагылдырылган процесс торырга мөмкин.
«Колумбайн» идеологиясе тарафдары билгеләре: 1. Аның дәвамчысы ир-ат яисә хатын-кыз да булырга мөмкин. 2. 12 дән 22 яшькә кадәр яшьтә. 3. Суицидаль яки депрессив халәт. Үзеңә зыян китерү, шул исәптән кисүләр ясау юлы белән (йорт хайваннары белән уйнау, спорт белән шөгыльләнү, көнкүреш ситуацияләре белән аңлатылырга мөмкин). 4. Әйләнә-тирә дөньяга сизелерлек апатия, тышкы күренешләргә эмоциональ реакция булмау. 5. Дәфтәр, куен дәфтәрен яки көндәлек алып бару. 6. Корал, кулдан ясалган шартлаткыч җайланмалар, пиротехник әйберләр ясау белән кызыксыну. 7. Дәфтәрләр, дәреслекләр яисә куен дәфтәрендә көчләү яки үтерү күренешләре, корал тематикасы, нацист символикасы теркәү очраклары булырга мөмкин. 8. Сөйләмдә «маркер-сүзләрнең» булуы: «биомусор», «нәфрәт», «табигый сайланыш». 9. Уку процессындагы кыенлыклар: мәгариф учреждениесендә өлгереш уртача яки уртачадан түбән булганда. 10. Мобиль телефонда трэш-контентка язылу (кешеләргә һәм хайваннарга карата көч куллануны күрсәтү, кисәкләргә бүлгәләнгән гәүдәләр һ.б.). 11. Массакүләм үтерүләр кылган затлар белән бәйле кешеләр арасында фикер алышу, аларны геройлаштыру. 12. Һөҗүмне планлаштыруны гамәлгә ашыру. Мәктәпнең планы, бинаның запас чыгу юлларын ачу мөмкинлеге, ябык кабинетларга керү мөмкинлеге белән кызыксыну. 13. Кораллы һөҗүм турында ачыктан-ачык әйтүләр, социаль челтәрләрдә «колумбайн» тарафдарларын урнаштыру, аларны геройлаштыру.
Әгәр дә сез «буллинг» шаһиты яки объекты булсагыз (шул исәптән интернет челтәрендә дә) кичекмәстән үзегезнең якын туганнарыгызга һәм сыйныф җитәкчесенә хәбәр итегез яки ышаныч телефоны аша хәбәр итегез. Башкаларның бәла – казаларына битараф калмагыз-бу шәхсән үзегезгә дә кагыла торган фаҗигага китерергә мөмкин! Сезнең даирәдәге кешеләрдә «Колумбайн» террорчылык идеологиясе йогынтысына эләгү билгеләре ачыкланганда, мәгариф оешмасы администрациясенә хәбәр итегез, шулай ук кичекмәстән хокук саклау органнарына хәбәр итегез – шул рәвешле сез кеше гомерләрен һәм язмышларын коткарачаксыз! Белеп торыгыз: фаҗиганы алдан,булганчы төзәтеп була! Куркынычсызлык һәркемнән башлана!
Ашыгыч хезмәтләр телефоннары: Россия Федераль куркынычсызлык хезмәтенең Татарстан Республикасы буенча идарәсе: 8(843) 231-45-55; Татарстан Республикасы буенча Эчке эшләр министрлыгы: 8(843) 291-20-02; Бердәм коткару телефоны: 112; Ышаныч телефоны: 8-800-2000-122.